Physics.Studio

Ana sayfa › Optik › Göz ve Görme Kusurları

Göz ve Görme Kusurları

▶ Simülasyonu açTüm konular
Özetle

Göz merceği, cismin görüntüsünü retina üzerinde oluşturur ve uzak ya da yakın cisimlere bakarken kalınlığını ayarlayarak odak uzaklığını değiştirir. Buna uyum denir.

Miyop gözde uzaktaki cismin görüntüsü retinanın önünde oluşur; ıraksak (−) mercekli gözlük kullanılır. Hipermetrop gözde yakındaki cismin görüntüsü retinanın arkasında oluşur; yakınsak (+) mercekli gözlük kullanılır.

Konu nedir?

İnsan gözü, merceğe benzer bir optik sistemdir: kornea ve göz merceği ışığı kırar, retina üzerinde gerçek, ters ve küçük bir görüntü oluşturur; beyin bu görüntüyü düz algılar. Net görme için görüntünün tam retina üzerinde oluşması gerekir.

Göz mercek kalınlığını değiştirerek odak uzaklığını ayarlar; buna uyum (akomodasyon) denir. Uzak cisme bakarken mercek incelir, yakına bakarken kalınlaşır. Normal gözde uzak nokta sonsuz, yakın nokta yaklaşık 25 cm'dir.

Görme kusurları görüntünün retina önünde ya da arkasında oluşmasından kaynaklanır: miyopta görüntü retinanın önünde, hipermetropta arkasında oluşur. Düzeltme için gözlük merceği kullanılır.

Temel kavramlar

Akomodasyon
Göz merceğinin odak uzaklığını değiştirerek net görmeyi sağlaması.
Yakın nokta
Gözün net görebildiği en yakın uzaklık (yaklaşık 25 cm).
Uzak nokta
Gözün net görebildiği en uzak nokta; normal gözde sonsuz.
Miyopi
Uzağı net görememe; düzeltme için ıraksak mercek kullanılır.
Hipermetropi
Yakını net görememe; düzeltme için yakınsak mercek kullanılır.

Formüller ve anlamları

$P = \dfrac{1}{f}\ \ (\text{D})$
$P_{\text{gerekli}} = \dfrac{1}{d_c} + \dfrac{1}{d_{\text{retina}}}$
$f_{\text{miyop gözlüğü}} = -\,\text{uzak nokta}$
$P_{toplam} = P_{göz} + P_{gözlük}$

Miyop gözün uzak noktası sonsuzdan yakındır. Düzeltici merceğin odak uzaklığı, gözün uzak noktasına eşit olacak şekilde seçilir: $f = -d_{uzak}$ (ıraksak, negatif).

Hipermetrop gözün yakın noktası 25 cm'den uzaktır. Düzeltici yakınsak mercek, 25 cm'deki cismin sanal görüntüsünü gözün yakın noktasına getirir: $1/f = 1/25 - 1/d_{yakin}$ (uzaklıklar cm).

Astigmatta kornea eşit bükülmemiştir; silindirik mercekler kullanılır. Yaşlılıkta yakın nokta uzaklaşır (presbiyopi).

Formüllerdeki değişkenler

$P$Merceğin (gözün/gözlüğün) gücüD (diyoptri)
$f$Odak uzaklığım
$d_c$Cismin göze uzaklığım
$d_{\text{retina}}$Merceğin retinaya uzaklığı (≈ 1,7 cm)m
$P_{\text{gerekli}}$Net görüntü için gereken güçD
$P_{toplam}$Göz ve gözlüğün toplam gücüD

Günlük hayattan örnekler

Örnek soru ve çözümü

Soru. Uzak noktası 50 cm olan bir miyop göz için gözlük merceğinin odak uzaklığını ve gücünü bulunuz.

  1. Mercek sonsuzdaki cismin sanal görüntüsünü 50 cm'ye getirmelidir.
  2. Odak uzaklığı $f = -50\ \text{cm} = -0{,}5\ \text{m}$.
  3. Güç: $P = 1/f = -2\ \text{diyoptri}$.

Sonuç: Iraksak mercek gerekir: $f = -50\ \text{cm}$, güç $-2$ diyoptri.

Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları

YanılgıRetinadaki görüntü düzdür.
DoğrusuRetinada görüntü ters oluşur; beyin düzeltir.
YanılgıMiyopta yakınsak mercek kullanılır.
DoğrusuMiyopta ıraksak mercek kullanılır.
YanılgıGöz sabit odaklıdır.
DoğrusuGöz mercek kalınlığını değiştirerek odaklanır.
YanılgıHipermetrop uzağı net görür, yakını göremez diye her zaman uzağı da görür.
DoğrusuHipermetropide yakın net görülmez; yüksek derecede uzak da bulanık olabilir.

Sık sorulan sorular

Miyopi nedir?

Uzaktaki cisimlerin net görülememesidir.

Akomodasyon nedir?

Göz merceğinin kalınlığını ayarlayarak odaklanmasıdır.

Normal gözün yakın noktası nedir?

Yaklaşık 25 cm.

Gözlük gücü nasıl bulunur?

Odak uzaklığının (metre) tersiyle.

Simülasyonla dene

Yukarıdaki bağıntıların sonucu nasıl değiştirdiğini kendin gör: parametreleri değiştir, çizim, analiz ve grafikler anında güncellensin.

Paylaş

İlgili konular

Bu sayfa eğitim amaçlı bir özettir; ders kitabı ve öğretmenin yerine geçmez. Bir hata görürsen bize bildir.